Nội dung được ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng giám đốc Công ty Tư vấn Quốc tế enCity, trả lời VnExpress trước bối cảnh thành phố tái lập Sở Quy hoạch - Kiến trúc. Ông Dũng giảng dạy về quy hoạch tại Đại học Quốc gia Singapore, triển khai các dự án quy hoạch lớn ở hơn 10 nước và tham gia thực hiện Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP HCM đến năm 2040.

- Ông đánh giá thế nào khi TP HCM quyết định tái lập Sở Quy hoạch - Kiến trúc?

- Một đô thị lớn, phức tạp như TP HCM cần cơ quan chuyên trách để định hình không gian phát triển dài hạn. Do đó, thành phố tách riêng Sở Quy hoạch – Kiến trúc là hợp lý, giúp thành phố có đầu mối để lo cho "bức tranh lớn".

Tuy vậy khi tách sở này ra cần có tư duy, cơ chế mới để cơ quan này thực hiện hiệu quả vai trò. Từng tham gia thực hiện một số đồ án quy hoạch lớn cho thành phố, tôi nhận ra các sở, ngành gần như mặc định quy hoạch là việc của Sở Quy hoạch - Kiến trúc. Trong khi thành phố chưa có cơ quan nào nắm bắt hết tiềm năng và thách thức của tất cả lĩnh vực.

Thành phố phải xây dựng cơ chế để cơ quan này thực sự thành nhạc trưởng của phát triển đô thị, tức là mỗi sở ban ngành phải cử nhạc công tham gia dàn nhạc. Không ai hiểu rõ hơn TP HCM cần bao nhiêu trường học trong 5-10 năm tới, phân bổ ở đâu ngoài Sở Giáo dục hoặc Sở Công Thương sẽ biết cần bao nhiêu khu công nghiệp, Y tế biết cần bao nhiêu bệnh viện.

Chúng ta đang quy hoạch hạ tầng kỹ thuật và xã hội theo quy chuẩn, song quy chuẩn này có khi khác xa thực tế. Chưa kể, quy chuẩn là bức tranh hoàn thiện và hoàn hảo, còn công việc của các sở ban ngành là đi từ thực tại tới đích hoàn hảo - một hành trình nhiều năm cần nhiều phối hợp.

Những yêu cầu thực tế từ sở ngành sẽ đưa vào đề bài khi làm quy hoạch để đảm bảo mục tiêu của bản quy hoạch là tạo đủ trường cho học sinh, đủ cây xanh cho người dân, không khí sạch, đường không kẹt và hạn chế ngập, chứ không phải đạt được những tiêu chuẩn trên bản vẽ.

- Nhiều ý kiến cho rằng TP HCM trước đây đang quy hoạch phát triển theo "vết dầu loang", dẫn tới hạ tầng, giao thông quá tải, thiếu không gian công cộng, nhiều quy hoạch "treo"... Ông nhìn nhận vấn đề này ra sao?

- Tôi cho rằng có phần đúng nhưng cần nhìn vấn đề toàn diện hơn. Quy hoạch có hai khâu gồm lập quy hoạch và thực hiện. Những gì đang xảy ra ở TP HCM là kết quả của cả hai khâu này. Có những đồ án chưa phản ánh đúng nhu cầu thực tiễn nhưng cũng có trường hợp quy hoạch hợp lý nhưng khâu thực hiện lại yếu.

Điều đáng học hỏi từ Singapore là cơ quan lập quy hoạch đồng thời nắm một số công cụ thực hiện chính quy hoạch do mình lập ra, chứ không chỉ "vẽ ra giấc mơ" rồi chờ người khác thực hiện thực. Ví dụ, khi một khu vực định hình làm trung tâm tài chính hay khu du lịch, cơ quan quy hoạch có quyền đấu thầu quỹ đất, tìm nhà đầu tư phù hợp triển khai dự án. Nếu làm thành công, cơ quan này được trích thưởng một phần từ nguồn tiền thu được.